The Soldiers of General Maczek

Maczek Pantser Soldaten
Title
Ga naar de inhoud
Welkom op mijn website
Ter ere van de militaren van de 1e Poolse Pantserdivisie. 1942-1947

Waarom deze website over de Poolse helden ? Omdat dat ze met 16.000 man  van de 1e Pooolse Pantserdivisie onderleiding van generaal Stanisław  Maczek met de gealieerden meevochten voor de bevrijding van West-Europa  in 1944/45. Daarom wordt in deze website uiteen gezet hoe dat toch kon,  ofschoon de Tweede Wereldoorlog begon in hun geliefde vaderland . Polen  werd op 3 september 1939 vanuit het westen onder de voet gelopen door  het Duitse leger, en de Rusen vielen aan op 17 september vanuit het  oosten. Engeland en Frankrijk hadden Adolf Hitler gewaarschuwd dit niet  te doen, anders zouden ze met geweld Polen te hulp komen. Maar wat  gebeurde er, ze deden niets en lieten de Polen aan hun lot over. Vier  jaar zou het duren voor ze alsnog in actie kwamen notabene pas na  miljoenen doden !

Hier volgt het relaas.
Wat  niet zoveel mensen weten: de Poolse troepenbijdrage de westerse  oorlogsinspanning pronkte tijdens de Tweede Wereldoorlog een tijdlang op  de tweede plaats. Dus bijvoorbeeld boven die van Frankrijk. Het bezette  Polen was tussen 1940 en 1945 sowieso steeds in de top 5 van  troepenleverende landen te vinden. Bij de Duitse overgave in mei 1945  dienden ongeveer tweehonderdduizend Poolse militairen in de legers van  de westelijke geallieerden. Een aantal van hen was direct betrokken bij  de bevrijding van Nederland. Deze Poolse militairen kwamen letterlijk  overal vandaan. Na de laffe Duits-Russische bezetting van september 1939  slaagden vele tienduizenden Polen erin om te ontsnappen, vooral naar  Frankrijk. Daar had de nieuwe Poolse regering in ballingschap snel een  nieuwe nationale troepenmacht opgericht. Velen zouden zich daar in de  loop van de oorlog bij aansluiten: geëmigreerde Polen, voormalige  krijgs-gevangenen uit de Sovjetkampen of dwangarbeiders die uit Duitse  kampen bevrijd werden. Allen koesterden de hoop en verwachting dat ze  ooit aan de bevrijding van hun vaderland zouden deelnemen.

Twee eenheden.
Vele  duizenden Polen dienden bij de geallieerde luchtmachten en marines. Zo  droegen ze direct of indirect bij aan de bevrijding van Neder-land. Het  waren echter twee Poolse infanterie eenheden in het bijzonder die het  leeuwendeel voor hun rekening namen. Om te beginnen was dat de Poolse Ie  Zelfstandige Parachutistenbrigade. Deze brigade arriveerde als eerste  Poolse eenheid op Nederlands grondgebied, namelijk tijdens operatie  Market Garden in september 1944. Deze brigade was drie jaar eerder  opgericht in Schotland en wel met een speciale bedoeling: ze zou als het  eenmaal zover was landen bij Warschau om de hoofdstad te helpen  bevrijden. De parachutisten zouden voor Polen strijden op Pools  grondgebied. Dit verklaart mede waarom de brigade tot de zomer van 1944  als enige onafhankelijke Poolse eenheid rechtstreeks onder de Poolse  regering in ballingschap viel. Commandant was de roemruchte  brigadegeneraal Stanisław Sosabowski, die in Polen en Frankrijk zijn  sporen op het slagveld ruimschoots had verdiend. De  Britten hadden echter andere plannen. Ze vonden een landing bij Warschau  in combinatie met een grote opstand van het Poolse verzet eigenlijk  onuitvoerbaar. De Britten wilden hun transportvliegtuigen en  bommenwerpers niet wagen aan een dermate driest plan.

In juni 1944 plaatsten ze de brigade onder dezelfde geallieerde  commando-structuur als de rest van de Poolse eenheden. Vervolgens werd  de brigade toegevoegd aan de Britse Eerste Luchtlandingsdivisie.  Sosabowski maakte zich in deze periode weinig populair onder zijn Britse  superieuren. Hij waarschuwde tegen de geallieerde overwinningsroes van  augustus en september 1944 in dat die vervloekte Duitsers stug zouden  doorvechten. Na het zoveelste al te optimistische Britse operatieplan  wreef hij de bedenker enkele fameuze woorden onder de neus:  'De Duitsers, generaal, wel rekening met de Duitse? Sosabowski kreeg  helaas Market Garden bleek al dagen een brug te ver. De chaos sloeg toe.  De Poolse brigade versnipperd ingezet en onmiddellijk veel van haar  slag-kracht. De belangrijkste de Polen vond plaats bij DrieL Aan de  andere kant van de Nederrijn vocht de omsingelde Britse Eerste  Luchtlandingsdivisie bij Oosterbeek een ongelijk gevecht tegen de Duitse  overmacht. Tweehonderd Polen bereikten de overkant van de Nederrijn en  hielpen manmoedig om de Britse aftocht te dekken. De verliezen waren  zwaar. De brigade verloor een kwart van haar sterkte. Het is niet zo dat  de Britten de schuld voor het mislukken van Market Garden helemaal in  de schoenen van de Polen schoven. Onheus bejegend werden de Polen echter  zeker wél. Velen zagen het dan ook als een genoegdoening dat de brigade  in mei 2006 de Militaire Willems Orde kreeg uitgereikt door koningin  Beatrix.

Poolse pantserdivisie
Het  lot van de andere Poolse eenheid die wezenlijk zou bijdragen aan de  bevrijding van Nederland was wellicht minder tragisch: de Ie Poolse   Pantserdivisie. Deze divisie was begin 1942 opgericht en stond onder  bevel van generaal majoor Stanisław Maczek. Op 1 augustus 1944 te zijn  geland in Normandië, sprong de divisie al direct in de bres tijdens de  Slag bij Falaise. De Polen moesten de poort dichtgooien voor de Duitse  eenheden die wanhopig hun weg uit de 'Zak van Falaise' probeerden te  vechten. De opmars door Noord-Frankrijk en België  verliep vervolgens een stuk voorspoediger. Dat veranderde weer en de  divisie in oktober 1944 in Zeeuws-Vlaanderen aankwam. Het natte  polderterrein was moeilijk begaanbaar voor de Poolse tanks. De Polen  bevrijdden onder meer Axel en Terneuzen. Daarna werd de divisie ingezet  in West-Brabant. Met een slimme flankmanoeuvre slaagde Maczek erin om op  29 oktober Breda te bevrijden met een minimum aan schade en  slachtoffers. Op 9 november kregen de Polen Moerdijk in handen. De  strijd om West-Brabant was ten einde.

'Maczkow an der Ems'
Een  betrekkelijk rustige periode volgde: de winter aan de Maas. De laatste  Duitse stuiptrekking aan het westelijke front het vertwijfelde  Ardennenoffensief rond de jaarwisseling 1944-'45 veroorzaakte nog even  wat schrik. Daar bleef het bij. Begin april vertrok de Poolse  pantserdivisie richting Oost-en Noord Nederland. De strijd laaide vooral  rond Emmen nog even fel op. Bij de wapenstilstand van 4 mei bevond de  divisie zich bij Wilhelmshaven. Zo kwam een einde aan de bijna 2000  kilometer lange reis vanaf de Normandische kust, een reis getekend door  de lijfspreuk 'Voor uw en onze vrijheid'. De Ie Poolse  Pantserdivisie  van circa 16.000 militairen verloor er bijna 1300 en telde ongeveer 4000  gewonden. Samen met de parachutistenbrigade voerde de divisie tot begin  1947 bezettingstaken uit in het Eemsgebied. Rond Meppen en Haren aan de  Ems ontstond zelfs zoiets als een Poolse enclave (naar generaal Maczek  ook 'Maczkow' gedoopt  van soldaten, dwangarbeiders en bevrijde  gevangenen. In totaal sneuvelden 630 Polen tijdens de  bevrijding van Nederland. Dat ze de 'vergeten bevrijders' zijn, is  misschien wat te sterk gesteld. Boeken, monumenten of het Generaal  Maczek Museum in Breda tonen het tegendeel. Dat de Polen een tragisch  lot ondergingen, staat echter onomstotelijk vast. Slechts vijftien  procent zou uiteindelijk na de Duitse nederlaag terugkeren naar het  vaderland. Velen daarvan verdwenen in de gevangenissen van het nieuwe  communistische regime. Het merendeel van de Poolse veteranen bleef in  het Westen achter. Enkele honderden vestigden zich in de buurt van  Breda. Pas na de val van de Muur in 1989 kwam de rehabilitatie op gang.  Te laat. Maar zeer terecht.


Poolse bevrijders aan de Molengracht in Breda oktober 1944.
Met een Bren Carrier trokken ze verder de stad in.
Met een uitzinnige bevolking van vreugde, eindelijk bevrijd en dan nog wel door Poolse soldaten!
Hoe kon dat, Polen was toch in september 1939 onder de voet gelopen door de Duitsers en de Russen !

Met de gelukige bewoners van de Terheydenseweg.

Hoe men de bevrijding van de Haagweg in Breda beleefde Foto C. Rovers

 Generaal Montgomery inspecteert de Poolse troepen in Schotland.

Eregalerij van de  militairen van de 1e Poolse Pantserdivisie onder leiding van Generaal  Stanislaw Maczek. Het waren er 16.500 die met hem streden tegen het  Duitse bezettingsleger, met de droom in vrede naar hun vaderland terug  te keren na 5 lange jaren vechten. Maar de conferentie van Jalta  besliste anders, de Russen kregen het voor het zeggen in hun beminde  vaderland. Degene die in 1947 na het opheffen van de 1e Poolse  Pantserdivisie toch terug keerden naar hun vaderland werden als  verraders gezien, kregen slechte baantjes of belande zelfs in de  gevangenis. Anderen werden opgenomen in Nederland, België, Frankrijk,  Groot Brittannië en velen zwierven uit over alle continenten van de  wereld, waar een gezin en een nieuw bestaan werd opgebouwd. n deze  eregalerij zijn er enkele vernoemd.
Hun strijdkreet was ,,Voor Uw en Onze Vrijheid,, wij kregen onze vrijheid door hun onverzettelijkheid tijden de Tweede  Wereldoorlog, maar zij kregen dat ook maar niet in hun geliefde  vaderland Polen. Dat duurde tot de 80tiger jaren toen dat pas  werkelijkheid werd.

Mochten er nog kinderen of  kleinkinderen van Poolse veteranen, van de 1e Poolse Pantserdivisie  onder leiding van Generaal Stanislaw Maczek zijn, die een foto met  gegevens van je vader of overgrootvader in deze Ere Gallerij willen zien  mail dan foto en gegevens zoals vermeld in de gallerij naar: webmaster@maczekpantsersoldaten.nl





Terug naar de inhoud